ℹ️ Informacja dla organizacji pozarządowych (NGO) i wolontariuszy: Prosimy o udostępnianie tych aktualnych informacji podczas konsultacji, aby pomóc uchodźcom uniknąć decyzji odmownych lub zawrócenia z granicy.
Od 4 marca 2026 roku zmienią się przepisy dotyczące uchodzców z Ukrainy przebywających w Polsce.
Te zmiany oznaczają, że ochrona czasowa (PESEL-UKR) będzie od tego dnia oparta na innych przepisach – na ustawie o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a nie na dotychczasowej Specustawie (ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa).
Być może masz pewne obawy związane z tymi zmianami. Dobrze jest być poinformowany o najważniejszych zmianach, ponieważ nowe przepisy mogą mieć wpływ na codzienne życie, w tym na dostęp do zakwaterowania, opieki zdrowotnej i pomocy społecznej.
Poniżej wyjaśniamy, co to oznacza oraz gdzie można uzyskać dodatkowe informacje dotyczące Twojej indywidualnej sytuacji.
Czy stracę legalny pobyt?
Nie, nie stracisz automatycznie legalnego pobytu. Jeśli masz PESEL UKR, pozostaje on ważny, a Twój pobyt jest legalny do 4 marca 2027 r.
Nie musisz opuszczać Polski ani ubiegać się o inny rodzaj pobytu.
Nie tracisz legalnego pobytu.
Jeżeli jednak nadano Ci numer PESEL ze statusem UKR tylko na podstawie deklaracji, będziesz musiał/musiała wyrobić i okazać ważny dokument podróży do dnia 31 sierpnia 2026 r. w najbliższym urzędzie gminy (więcej informacji o przedłużeniu dokumentu podróży znajdziesz tutaj). Jest to szczególnie ważne dla dzieci poniżej 18 roku życia, których tożsamość wcześniej była potwierdzona na podstawie zdjęć dołączonych do paszportów rodziców/opiekunów.
Może być również konieczne podjęcie przez Ciebie pewnych aktywnych działań w zakresie dostępu do publicznej opieki zdrowotnej i zapewnienia sobie ubezpieczenia w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). Kliknij tutaj, aby uzyskać więcej informacji. Więcej informacji o dostępie do opieki zdrowotnej znajdziesz poniżej.
Jeśli obecnie mieszkasz w miejscu zbiorowego zakwaterowania jako osoba samotnie sprawująca opiekę nad trojgiem lub więcej dzieci, być może będziesz musiał/a podjąć aktywne działania w celu zapewnienia sobie zakwaterowania przed 30 czerwca 2026 r.
Czy nadal będę mógł/mogła korzystać z usług?
Tak, nadal będziesz mieć do nich dostęp, ale wprowadzone zostaną pewne istotne zmiany. Najważniejsze z nich znajdziesz tutaj:
Nic się nie zmieni, jeśli nadal możesz mieszkać w ośrodku zbiorowego zakwaterowania, lub jesteś w okresie ciąży, porodu lub połogu, jeżeli masz poniżej 18 roku życia, lub byłeś ofiarą tortur lub gwałtu lub odniosłeś/łaś obrażenia w wyniku działań wojennych.
Pomoc medyczna w nagłych wypadkach, na przykład w wyniku wypadku, jest zawsze dostępna.
od 5 marca 2026 r.
Będziesz mieć ograniczony dostęp do pomocy społecznej świadczonej przez OPS/ MOPS/GOPS itp.
Przysługuje Ci tylko pomoc w formie schronienia, posiłku, niezbędnego ubrania oraz zasiłeku celowego.
od 5 marca 2026 r.
Dla obywateli Ukrainy posiadających PESEL UKR – w kwestii pracy lub zakładania działalności gospodarczej w Polsce – nic się nie zmieni.
Obywatele Ukrainy, którzy przebywają legalnie w Polsce bez statusu PESEL UKR, mogą pracować bez dodatkowych pozwoleń przez najbliższe 3 lata. Nic się nie zmieni, jeśli założyłeś/aś firmę przed 4 marca 2026 r. Od 5 marca 2026 r. będą obowiązywać nowe zasady (ogólne przepisy dla cudzoziemców zakładających działalność w Polsce).
od 5 marca 2026 r.
Nic się nie zmieni w kwestii świadczenia wychowawczego 800+ i Dobry Start (300+).
Obowiązują te same zasady: musisz być „aktywny zawodowo” (kliknij tutaj, aby dowiedzieć się, co to dokładnie oznacza,uwaga: nie musisz pracować, aby być uprawnionym), a Twoje dziecko/dzieci muszą być zapisane i uczęszczać do polskiej szkoły.
od 30 czerwca 2026 r.
Rodziny z trojgiem lub większą liczbą dzieci nie będą już mogły mieszkać w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania bezpłatnie.
Jeśli posiadasz status UKR, nie jesteś w stanie samodzielnie zapewnić sobie zakwaterowania oraz należysz do grupy wrazliwej tj.:
jeśli masz niepełnosprawność (umiarkowaną lub znaczną),
jesteś mężczyzną powyżej 65 lat, kobietą powyżej 60 lat (jeśli nie pobierasz polskiego świadczenia emerytalnego, nie pracujesz i nie posiadasz w Polsce pełnoletnich zstępnych, którzy podlegają obowiązkowi alimentacyjnemu),
jesteś w ciąży lub osobą wychowującą dziecko do 12 miesiąca życia (zamieszkanie wraz z tym dzieckiem),
jesteś osobą z zagranicznej instytucjonalnej pieczy zastępczej lub
jesteś osobą bezpośrednio po hospitalizacji
to będziesz mógł/mogła nadal mieszkać w ośrodku zbiorowego zakwaterowania.
Gdzie mogę znaleźć wiarygodne informacje?
Zawsze sprawdzaj informacje w oficjalnych lub zweryfikowanych źródłach, takich jak:
