Szkolnictwo średnie

Informacje ogólne i zasady

Nauka w szkołach średnich w Polsce, które zapewniają wykształcenie średnie, tj. w liceach i technikach, trwa od 3 do 5 lat. Edukacja jest obowiązkowa do 18 roku życia.

Rodzaje placówek

• 4-letnie liceum ogólnokształcące przygotowuje do egzaminu maturalnego, po którym można kontynuować naukę na uczelni wyższej. Z reguły szkoły średnie oferują specjalistyczne klasy, w których można ukończyć podstawowy program nauczania z wszystkich przedmiotów obowiązkowych i rozszerzony z kilku wybranych przedmiotów wiodących.
• 5-letnie technikum – szkoły techniczne przygotowują do egzaminu maturalnego i zawodowego (w oparciu o dodatkowe przedmioty kierunkowe).
• 3-letnia branżowa szkoła I stopnia – szkoła zawodowa daje możliwość szybkiego zdobycia konkretnego zawodu, np. kucharza, fryzjera, mechanika samochodowego, elektryka, krawca lub innego. Po ukończeniu 3-letniej szkoły zawodowej I stopnia i zdaniu egzaminu zawodowego, można rozpocząć karierę zawodową.
• 2-letnia branżowa szkoła II stopnia (drugi poziom) – po ukończeniu szkoły branżowej I stopnia można podjąć naukę w szkole branżowej II stopnia, która po ukończeniu umożliwia przystąpienie do egzaminu maturalnego i kontynuowanie nauki na studiach wyższych.

Opłaty

Publiczne szkoły średnie są bezpłatne. W kształceniu zawodowym praktyczna nauka zawodu u pracodawcy oznacza, że uczeń otrzymuje wynagrodzenie za wykonywane zadania.

Obowiązek

Obowiązek nauki – obowiązek kontynuowania kształcenia do ukończenia 18. roku życia. Obowiązek nauki można realizować poprzez: uczęszczanie do szkoły ponadpodstawowej; udział w zajęciach w ramach kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych w akredytowanych placówkach; odbywanie przygotowania zawodowego u pracodawcy.

Proces rekrutacyjny

Uczeń przybywający z zagranicy jest kwalifikowany do odpowiedniej klasy i przyjmowany do szkół, w tym szkół średnich, na podstawie dokumentów określonych w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw. 

Jak zapisać dziecko do szkoły  

• Dziecko może zostać zapisane do szkoły przez rodzica, opiekuna lub inną osobę sprawującą nad nim opiekę.  

• Należy zebrać dokumenty dotyczące wcześniejszej edukacji dziecka (świadectwa, dyplomy itp.). Jeśli ich Państwo nie posiadają, należy napisać oświadczenie o łącznej liczbie lat ukończonej edukacji ze wskazaniem placówki, do której uczęszczało dziecko.   

• Nie ma potrzeby tłumaczenia dokumentów na język polski.  

• Należy skontaktować się z wybraną polską szkołą i złożyć wniosek o przyjęcie do szkoły. Podanie o przyjęcie dziecka do szkoły można napisać odręcznie lub na formularzu dostępnym na stronie internetowej wybranej szkoły.  

• Główny proces rekrutacji do szkół średnich na następny rok szkolny rozpoczyna się w maju każdego roku (możliwe jest zapisanie się do szkoły w dowolnym momencie w ciągu roku, ale wówczas odbywa się to wyłącznie w przypadku wolnych miejsc w szkole). 

• Proces rekrutacji do klasy I szkoły średniej może różnić się w zależności od gminy. W niektórych miastach rekrutacja odbywa się cyfrowo, a kandydat musi zarejestrować się i postępować zgodnie z procedurami online. Przed wypełnieniem wniosku należy zapoznać się z zasadami, kryteriami i harmonogramem rekrutacji. Kryteria rekrutacji zależą od liczby uzyskanych punktów. 

• Organizacja sieci szkół średnich jest obowiązkiem gminy, która zobowiązana jest zapewnić miejsca umożliwiające realizację obowiązku szkolnego nieletnim mieszkańcom powiatu (w tym uczniom przybywającym z zagranicy). Sieć szkół średnich musi znaleźć kandydatowi wolne miejsce w szkołach prowadzonych w powiecie, nie gwarantując jednak spełnienia tego obowiązku w szkole wybranej przez kandydata.   

Ukończenie szkoły

Na zakończenie szkoły średniej absolwent otrzymuje świadectwo ukończenia szkoły.

Pod koniec ostatniego roku nauki w liceum lub technikum (4 klasa liceum lub 5 klasa technikum), jeśli uczeń ukończył ostatnią klasę szkoły średniej, może przystąpić do egzaminu maturalnego:

Egzamin maturalny jest przeprowadzany w oparciu o wymagania określone w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego i odbywa się w okresie od maja do września, w terminie głównym, dodatkowym i poprawkowym.

Wyniki egzaminu maturalnego są podstawowym kryterium przyjęcia na różne kierunki studiów wyższych.

Egzamin maturalny składa się z dwóch części: obowiązkowej i dodatkowej.

W części obowiązkowej absolwent zdaje egzamin z przedmiotów:

• Język polski (część pisemna i ustna);
• język obcy nowożytny (część pisemna i ustna);
• matematyka (część pisemna);
• język mniejszości narodowej – dla absolwentów szkół lub oddziałów z nauczaniem języka mniejszości narodowej (część pisemna i ustna).

Każdy absolwent ma prawo przystąpić do egzaminu maturalnego z nie więcej niż 5 następujących przedmiotów dodatkowych:

• w części ustnej z: języka mniejszości etnicznej, języka mniejszości narodowej, języka obcego nowożytnego, języka regionalnego;
• w części pisemnej z: biologii, chemii, filozofii, fizyki, geografii, historii, historii muzyki, historii sztuki, informatyki, języka łacińskiego i kultury antycznej, języka mniejszości etnicznej, języka mniejszości narodowej, języka obcego nowożytnego, języka polskiego, języka regionalnego, matematyki, wiedzy o społeczeństwie.

Egzamin z nowożytnego języka obcego jest przeprowadzany w języku angielskim, francuskim, hiszpańskim, niemieckim, rosyjskim i włoskim.

Dla absolwentów: szkół zawodowych, techników, szkół policealnych przeprowadzany jest egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie:

• Egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie jest formą oceny poziomu opanowania przez zdającego wiadomości i umiejętności z zakresu jednej kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie, ustalonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego.
• Egzamin zawodowy jest przeprowadzany na podstawie wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego.
• Egzamin składa się z dwóch części: części pisemnej – 40 zadań zamkniętych, trwającej 60 minut; części praktycznej – trwającej od 120 do 240 minut, w zależności od kwalifikacji.

Zobacz także