Հաճախ տրվող հարցեր վերաբնակեցման մասին

Ի՞նչ է վերաբնակեցումը:

Վերաբնակեցումը փախստականների տեղափոխումն է ապաստանի երկրից այլ պետություն, որը համաձայնվել է ընդունել նրանց եւ ի վերջո տրամադրել նրանց մշտական բնակություն: Փախստականների համար գոյություն ունեն երեք երկարաժամկետ լուծումներ՝ կամավոր վերադարձ, ինտեգրում ապաստանի երկրում եւ վերաբնակեցում:

Արդյո՞ք գոյություն ունի վերաբնակեցման իրավունք:

Երրորդ երկրում վերաբնակվելը իրավունք չէ:
Ըստ ՄԱԿ ՓԳՀ-ի գնահատականների՝ աշխարհում գրեթե 1,5 միլիոն մարդ ունի վերաբնակեցման կարիք, ներառյալ ձգձգվող իրավիճակում հայտնված փախստականների վերաբնակեցման կարիքները, որոնց դեպքում վերաբնակեցումը իրենից ներկայացնում է տարիներ տեւող գործընթաց (ՄԱԿ ՓԳՀ-ի կանխատեսվող գլոբալ վերաբնակեցման կարիքները, 2018 թ.): Հետեւաբար սահմանափակ վերաբնակեցման հնարավորությունները պետք է շատ ճիշտ կառավարվեն:
Երրորդ երկրում վերաբնակեցումը պահանջում է ոչ միայն անձի ճանաչում որպես փախստական ՄԱԿ ՓԳՀ-ի մանդատի ներքո, այլ նաեւ ՄԱԿ ՓԳՀ-ի Երկարաժամկետ լուծումների հանձնաժողովի կողմից արված առաջարկություն առ այն, որ վերաբնակեցումը հանդիսանում է նրա համար ամենահամապատասխան լուծումը եւ, որ ամենակարեւորն է, վերաբնակեցման երկիրը պետք է համաձայնվի ՄԱԿ ՓԳՀ-ի գնահատման հետ՝ շատ հաճախ նախաձեռնելով փախստականի կարգավիճակի որոշման իր սեփական գործընթացը: Հետեւաբար, վերջնական որոշումը ձեր վերաբնակեցվելու կամ չվերաբնակեցվելու վերաբերյալ կախված է երրորդ երկրից, եւ ոչ ՄԱԿ ՓԳՀ-ից: ՄԱԿ ՓԳՀ-ի մանդատի ներքո որպես փախստական ճանաչվելը եւս ավտոմատ չի նշանակում, որ վերաբնակեցումը փախստականի համար ամենահամապատասխան լուծումն է եւ որ նրա գործը ավտոմատ կերպով կդիտարկվի վերաբնակեցման համար: Եթե նույնիսկ Երկարաժամկետ լուծումների հանձնաժողովը առաջարկել է վերաբնակեցումը որպես տվյալ փախստականի համար համապատասխան երկարաժամկետ լուծում, վերաբնակեցման երկիրն է սահմանում վերաբնակեցման դիմումների թվի եւ տեսակի տարեկան սահմանաչափը, որոնք պատրաստ է ընդունել: Հետեւաբար, ՄԱԿ ՓԳՀ-ն պետք է ըստ առաջնահերթության դասակարգի վերաբնակեցման դիմումները՝ հաշվի առնելով այս սահմանափակումները. հնարավոր է, որ հին դեպքերին ընթացք տրվի նորերից հետո, հատկապես առավել հրատապ կարիքների դեպքում:

Ե՞րբ է ՄԱԿ ՓԳՀ Հայաստանը ձեռնարկում վերաբնակեցման գործընթացը:

Հայաստանում ՄԱԿ ՓԳՀ-ի ջանքերը կենտրոնացած են ներպետական ապաստանի համակարգը ուժեղացնելու եւ երկրի ներսում միջազգային պաշտպանություն փնտրելու եւ ստանալու ուղղությամբ փախստականներին աջակցելու վրա: Հետեւաբար, ՄԱԿ ՓԳՀ-ն Հայաստանում չի իրականացնում վերաբնակեցման ծրագիր: ՄԱԿ ՓԳՀ-ն միայն ընթացք է տալիս փախստականի վերաբնակեցման գործին, երբ Երկարաժամկետ լուծումների հանձնաժողովի կողմից որոշում է կայացվում, որ վերաբնակեցումը փախստականի համար ամենահամապատասխան լուծումն է: Գնահատվում են յուրաքանչյուր դեպքի անհատական հանգամանքները: Իր գնահատումն իրականացնելու գործընթացում ՄԱԿ ՓԳՀ-ն ղեկավարվում է 2011թ. ՄԱԿ ՓԳՀ-ի վերաբնակեցման ձեռնարկով:
Ինչպես վերը նշվեց, վերաբնակեցման երկրներն իրենք են սահմանում վերաբնակեցման համար սեփական առաջնահերթությունները, որոնք եւս ուղենիշ են հանդիսանում ՄԱԿ ՓԳՀ-ի վերաբնակեցման գործընթացների համար եւ կարող են հանգեցնել որոշակի դեպքերի վրա ուշադրության կենտրոնացմանը եւ մյուս դեպքերի բացառմանը: Դեպքերի մեծամասնությունում ինտեգրումը երկրում գնահատվում է որպես Հայաստանում փախստականների համար ամենահամապատասխան լուծումը: ՄԱԿ ՓԳՀ-ն ստանում է վերաբնակեցման համար ուղղորդումներ հասարակական կազմակերպություններից, սոցիալական աշխատողներից, Հայաստանի կառավարությունից եւ հենց փախստականներից: ՄԱԿ ՓԳՀ-ն ստանում է ուղղորդումների շատ ավելի մեծ քանակություն, քան ի վերջո համապատասխան կլինեն վերաբնակեցման համար:

Եթե ինձ առաջադրել են վերաբնակեցման համար, որքա՞ն կտեւի այդ գործընթացը:

Վերաբնակեցման համար գոյություն չունի սահմանված ժամանակահատված, այն կարող է տեւել ամիսներ, շատ հաճախ տարիներ, եւ ջանքերը կարող են ի վերջո ապարդյուն լինել: Սա տեղի է ունենում, քանի որ վերաբնակեցման համար սահմանված տեղերը խիստ սահմանափակ են եւ երբեմն ՄԱԿ ՓԳՀ-ն պետք է իրար ետեւից դիմի մի քանի վերաբնակեցման երկիր, եթե նախորդ երկիրը դրական պատասխան չի տալիս: Աշխարհով մեկ սփռված փախստականների 1%-ից քիչն են կարողանում օգտվել վերաբնակեցումից: Պետությունների միայն փոքր թիվ է մասնակցում վերաբնակեցման ծրագրին, մինչդեռ գլոբալ վերաբնակեցման կարիքները տարեցտարի աճում են: Հետեւաբար, շատ կարեւոր է, որպեսզի վերաբնակեցմանը սպասելու ժամանակը ճիշտ օգտագործվի: Փախստականները, ում գործերը առաջադրվել են վերաբնակեցման համար, շարունակում են հնարավորություն ունենալ մասնակցելու ՄԱԿ ՓԳՀ-ի եւ գործընկերների կողմից իրականացվող վերապատրաստման դասընթացներին, ինքնաբավության եւ ինտեգրման ծրագրերին: Կարելի է մասնակցել նախապատրաստական լեզվի դասընթացների: Հայաստանում իրականացվող ինտեգրումը, զբաղվածության վերաբերյալ վերապատրաստման դասընթացները կամ եկամտաբերության խթանման ծրագրերը չպետք է դադարեցվեն եւ կյանքը պետք է պլանավորվի՝ հաշվի առնելով վերաբնակեցման հապաղումների կամ անհաջողության ռիսկերը: Լեզվի հմտությունները, ուսում ստանալը կամ աշխատանքի փորձը կարող են հանդիսանալ գործոններ, որոնք հնարավոր է հաշվի առնվեն վերաբնակեցման երկրի կողմից որոշում կայացնելիս:

Արդյո՞ք կարող եմ բողոքարկել վերաբնակեցման մերժման որոշումը:

Եթե վերաբնակեցման երկիրը մերժում է դիմումը, հնարավոր է լինի որոշակի ելք, սակայն այն շատ սահմանափակ է եւ խիստ վերջնաժամկետներ ունի:
Յուրաքանչյուր պետություն ղեկավարվում է իր ներպետական օրենքներով այն հարցի վերաբերյալ, թե ինչ ելք է հնարավոր վերաբնակեցման բացասական որոշման դեպքում: Եթե վերաբնակեցման երկրի կողմից բացասական որոշում է կայացվել ՄԱԿ ՓԳՀ-ի կողմից ներկայացված դիմումի վերաբերյալ, ապա գրասենյակը պետք է փախստականներին տրամադրի ամբողջ անհրաժեշտ տեղեկատվությունը իրենց հասանելի հնարավորությունների մասին: Որոշ դեպքերում ՄԱԿ ՓԳՀ-ն կարող է կրկին ներկայացնել վերաբնակեցման դիմում այլ երկիր, այնուամենայնիվ, շատ երկրներ չեն ընդունի վերաբնակեցման դիմումը, որը նախկինում մերժվել է այլ երկրի կողմից: Անկախ այն հանգամանքից, թե ինչ տարբերակներ կարող են կամ չեն կարող հասանելի լինել փախստականների համար, ում վերաբնակեցման գործով կայացվել է բացասական որոշում, ՄԱԿ ՓԳՀ-ն պետք է բոլոր փախստականներին լիարժեք տեղեկացնի, թե ինչ ելքեր են հնարավոր նրանց համար:

Արդյո՞ք պետք է վճարեմ վերաբնակեցման հարցում աջակցելու համար:

ՄԱԿ ՓԳՀ-ի եւ գործընկեր հասարակական կազմակերպությունների կողմից տրամադրվող բոլոր ծառայություններն անվճար են: Եթե ՄԱԿ ՓԳՀ-ի կամ հասարակական կազմակերպության աշխատակիցը ձեզ խնդրի վճարել վերաբնակեցման գործով աջակցելու համար, դուք պետք է այդ մասին զեկուցեք Հայաստանում ՄԱԿ ՓԳՀ-ի Ներկայացուցչին եւ/կամ ՄԱԿ ՓԳՀ-ի Գլխավոր տեսուչին: ՄԱԿ ՓԳՀ-ի եւ գործընկեր հասարակական կազմակերպությունների անձնակազմը ենթարկվում են ՄԱԿ ՓԳՀ-ի Վարքագծի կանոններին: