بازگشت به سوریه

بازگشت داوطلبانه به سوریه از طریق کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد

اگر پناهجوی سوری، پناهنده سوری یا پناهنده فلسطینیِ اهل سوریه هستید، در کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد ثبت‌نام کرده‌اید و در حال حاضر در عراق، از جمله اقلیم کردستان عراق، زندگی می‌کنید و قصد دارید داوطلبانه به سوریه بازگردید، لطفاً این اطلاعات را با دقت مطالعه کنید.

این راهنما به شما کمک می‌کند روند بازگشت به سوریه از طریق فرایند بازگشت داوطلبانه کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد را درک کنید، از پیش آماده شوید و بر اساس تصمیمی آگاهانه و داوطلبانه، با امنیت و حفظ کرامت انسانی بازگردید.

کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد بازگشت به سوریه را ترویج نمی‌کند و با توجه به خطرات همچنان موجود در بسیاری از مناطق، به رایزنی و درخواست از مقامات برای جلوگیری از بازگرداندن اجباری پناهندگان سوری ادامه می‌دهد.

با این حال، اگر تصمیم بگیرید داوطلبانه بازگردید، کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد به تصمیم شما احترام می‌گذارد و کمک می‌کند اطمینان حاصل شود که بازگشت شما داوطلبانه، آگاهانه، ایمن و همراه با حفظ کرامت انسانی است.

اگر از طریق فرایند بازگشت داوطلبانه کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد بازگردید، این نهاد فرم بازگشت داوطلبانه به کشور مبدأ (VRF) را برای شما صادر می‌کند. این فرم تأیید می‌کند که بازگشت شما به‌عنوان بازگشت داوطلبانه در سوابق کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد ثبت شده است و روند خروج از عراق را نزد مقامات تسهیل می‌کند. کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد در عراق همچنین نهاد مربوطه در سوریه را از بازگشت شما مطلع می‌کند؛ این موضوع ممکن است امکان پیگیری و ارائه حمایت پس از ورود شما به سوریه را فراهم کند.

اگر بدون طی کردن فرایند بازگشت داوطلبانه کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد بازگردید، این نهاد در عراق، نهاد مربوطه در سوریه را از بازگشت شما مطلع نخواهد کرد.

برای اطلاعات بیشتر درباره شرایط سوریه، به این وب‌سایت مراجعه کنید:

https://syriaishome.org/en/

اقدامات پیش از ثبت درخواست بازگشت داوطلبانه

پیش از درخواست وقت ملاقات با کمیساریا، لطفاً اطمینان حاصل کنید که موارد زیر شفاف و مشخص شده‌اند:

1ثبت‌نام در کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد

شما و تمام اعضای خانواده‌ای که همراهتان بازمی‌گردند، باید در کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد در عراق ثبت‌نام شده باشید. این موضوع برای ثبت صحیح بازگشت شما اهمیت دارد.

2اسناد و مدارک سفر

  • باید مدارک سفر موردنیاز را برای تمام اعضای خانواده همراه داشته باشید.
  • برای سفر از طریق فرودگاه‌ها یا گذرگاه القائم، هر یک از اعضای خانواده باید گذرنامه سوری یا مدرک سفر معتبر داشته باشد.
  • برای سفر از طریق گذرگاه مرزی پیشخابور، هر یک از اعضای خانواده باید گذرنامه سوری، مدرک سفر یا کارت ملی سوری معتبر داشته باشد.
  • اگر گذرنامه سوری یا مدرک سفر معتبر ندارید، پیش از درخواست حمایت برای بازگشت داوطلبانه، با سفارت سوریه در بغداد تماس بگیرید.

3مسائل حقوقی معوقه یا نواقص مدارک

  • لطفاً تلاش کنید تا پیش از بازگشت، هرگونه مسائل حقوقی معوقه یا نواقص مدارک را برطرف سازید.
  • اگر فرزند شما در عراق متولد شده و شناسنامه (گواهی ولادت) ندارد، لطفاً با شماره خط ویژه کمیساریا در عراق تماس بگیرید: 0662330304.
  • اگر پرونده‌ها و مسائل حقوقی حل‌نشده دارید، مانند حضانت فرزند یا پرونده طلاق در حال رسیدگی، لطفاً با همکاران حقوقی کمیساریا تماس بگیرید:
    • برای استان دهوک، با سازمان غیردولتی هاریکار (Harikar) تماس بگیرید: کورک: 07507336297 | آسیاسل: 07736971124
    • برای سایر استان‌های عراق (از جمله اقلیم کردستان)، با اینترسوس (INTERSOS) تماس بگیرید: 80010222
  • در صورتی که تنها یکی از والدین به همراه فرزند سفر می‌کند، کمیساریا ممکن است نیاز به بررسی شرایط حضانت و اخذ رضایت‌نامه کتبی از والدی داشته باشد که همراه با کودک سفر نمی‌کند.

4نیازهای ویژه

اگر شما یا یکی از اعضای خانواده‌تان نیاز خاصی دارید، لطفاً در جلسه مشاوره خود به کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد اطلاع دهید.

1مرحله ۱: درخواست وقت ملاقات با کمیساریا

فرم درخواست وقت ملاقات برای بازگشت داوطلبانه را از طریق پیوند مربوطه تکمیل کنید:

  • کمیساریا با شما تماس خواهد گرفت و بسته به محل سکونت شما، در یکی از مراکز خود در بغداد، اربیل، دهوک یا سلیمانیه وقتی برای شما تعیین خواهد کرد.
  • لطفاً منتظر بمانید تا کمیساریا با شما تماس بگیرد.

2مرحله ۲: حضور در جلسه وقت ملاقات کمیساریا

يرجى إحضار:لطفاً مدارک زیر را همراه داشته باشید:

  • مدارک شناسایی هویتی شخصی، از قبیل گذرنامه، مدرک سفر یا هر سند هویتی دیگر.
  • گواهی معتبر کمیساریا.
  • تمامی اعضای خانواده که همراه شما بازمی‌گردند.

در طول جلسه ملاقات، کمیساریا اقدامات زیر را انجام خواهد داد:

  • احراز هویت و تأیید ترکیب اعضای خانواده شما.
  • ثبت و گردآوری اطلاعات مربوط به شما و اعضای خانواده‌تان.
  • ارائه مشاوره جهت اطمینان از اینکه تصمیم شما کاملاً داوطلبانه و آگاهانه است.
  • ارائه اطلاعات جامع درباره حمایت‌های احتمالی موجود در عراق و سوریه.
  • فراهم آوردن فرصت برای طرح پرسش‌ها یا بیان نگرانی‌های شما.
  • صدور «فرم بازگشت داوطلبانه» (VRF).

برای خانواده‌های دارای فرزند، کمیساریا بررسی خواهد کرد که کودکان از والدین یا سرپرستان قانونی خود جدا نشوند. اگر کودکی بدون حضور هر دو والد بازگردد، یا اگر کودکی در عراق بماند در حالی که سایر اعضای خانواده بازمی‌گردند، ممکن است به منظور رعایت منافع عالیه کودک، ارزیابی‌های بیشتری انجام گیرد.

3مرحله ۳: تکمیل مراحل الزامی نزد مقامات رسمی دولتی

پس از جلسه ملاقات با کمیساریا، بر اساس محل سکونت خود در خصوص مراحل بعدی نزد مقامات ذی‌ربط راهنمایی خواهید شد:

  • اگر در مرکز و جنوب عراق (از جمله موصل و کرکوک) ساکن هستید:

به شما توصیه خواهد شد یکشنبه بعدی به اداره امور اقامت بغداد مراجعه کنید. این اداره در منطقه العامریه، خیابان مضیف، در کنار شورای محلی العامریه قرار دارد.

در آن اداره، لطفاً به کارکنان کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد که در محل حضور دارند مراجعه کنید. آن‌ها درباره مراحل موردنیاز نزد کمیته دائمی ـ وزارت کشور (PC-MoI) و اداره اقامت شما را راهنمایی خواهند کرد.

کمیته دائمی ـ وزارت کشور (PC-MoI) اقدامات زیر را انجام می‌دهد:

  • تأیید هویت از طریق اطلاعات زیست‌سنجی (بیومتریک).
  • در صورتی که در پایگاه اطلاعات ثبت‌نام PC-MoI ثبت شده باشید، صدور نامه عدم ممانعت.
  • لغو ثبت‌نام شما و دریافت کارت PC-MoI.

سپس اداره امور اقامت بغداد اقدامات زیر را انجام می‌دهد:

  • وضعیت اقامت شما را بررسی می‌کند.
  • اگر مدت اقامت مجاز شما به پایان رسیده باشد و در PC-MoI ثبت‌نام نشده باشید، جریمه کاهش‌یافته اضافه‌اقامت را با سقف ۱۰۰٬۰۰۰ دینار عراق اعمال می‌کند.
  • مجوز خروج با اعتبار ۱۰ روز صادر می‌کند.
  • کارت یا مدارک اقامت شما را دریافت می‌کند.

ممکن است برای فرایند درخواست الکترونیکی هزینه‌های اضافی دریافت شود.

  • اگر در اربیل، دهوک یا سلیمانیه زندگی می‌کنید:

پس از اتمام فرآیند کمیساریا، لطفاً در روز یکشنبه یا دوشنبه بعد به اداره اقامت مربوطه مراجعه فرمایید تا اقدامات لازم نزد اداره اقامت تکمیل شود.

اداره اقامت در اربیل، دهوک یا سلیمانیه اقدامات زیر را انجام خواهد داد:

  • وضعیت اقامت شما را راستی‌آزمایی می‌کند.
  • در صورت اقامت بیش از مدت مجاز، جریمه اضافه اقامت را حداکثر تا سقف ۵۰۰,۰۰۰ دینار عراقی برای دارندگان کارت شناسایی شخصی (PIC) اعمال می‌کند.
  • مجوز یا نامه خروج با اعتبار ۷ الی ۱۰ روز صادر می‌کند.
  • مدارک اقامتی شما را تحویل می‌گیرد.

(ممکن است هزینه‌هایی نیز به عنوان هزینه اداری درخواست مجوز خروج دریافت شود).

4مرحله ۴: تأیید نهایی توسط کمیساریا

  • کمیساریا پرونده شما را بازبینی کرده و اطمینان حاصل می‌کند که کلیه مراحل اداری الزامی انجام گرفته است.
  • پس از تکمیل فرآیند، فرم بازگشت داوطلبانه (VRF) شما ممهور به مهر رسمی خواهد شد.
  • پس از این مرحله، مجوز نهایی برای سفر به شما داده می‌شود.

5مرحله ۵: هماهنگی و ترتیب دادن سفر

  • شما باید الزاماً ظرف مدت اعتبار مجوز خروج خود، خاک عراق را ترک کنید.
  • اگر مجوز خروج شما در بغداد صادر شده باشد، می‌توانید از مبادی زیر سفر کنید:
    • گذرگاه مرزی القائم (Al-Qaim)
    • گذرگاه مرزی الولید (Al-Waleed)
    • گذرگاه مرزی ربیعه (Rabiaa)
    • فرودگاه بین‌المللی بغداد
    • اگر مجوز خروج شما در سلیمانیه، اربیل یا دهوک صادر شده باشد، می‌توانید از مبادی زیر سفر کنید:
    • گذرگاه مرزی پیشخابور (Peshkhabour Border Crossing Point)
    • فرودگاه بین‌المللی اربیل

6مرحله ۶: در مرز

  • در نقطه مرزی، فرم بازگشت داوطلبانه (VRF) و مدارک مسافرتی خود را ارائه نمایید.
  • اداره اقامت مستقر در مرز، اسناد و مدارک شما را بررسی و تأیید خواهد کرد.

7مرحله ۷: مختومه شدن پرونده در کمیساریای عراق

پس از خروج شما، کمیساریا پرونده شما را در عراق مختومه خواهد کرد. توجه به این نکته بسیار حائز اهمیت است که پس از نهایی شدن فرآیند خروج دائمی به مقصد سوریه، در صورتی که تصمیم بگیرید مجدداً به عراق بازگردید و سوابق پناهندگی خود را فعال کنید، ممکن است مقامات دولتی اجازه ورود دوباره به کشور و فعال‌سازی مجدد پرونده پناهندگی را به شما ندهند.

اگر از طریق فرایند بازگشت داوطلبانه کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد بازگردید و معیارهای واجد شرایط بودن را داشته باشید، ممکن است برای حمایت از بازگشت خود کمک نقدی یک‌باره به مبلغ ۱۳۰٬۰۰۰ دینار عراق برای هر نفر دریافت کنید. خانواده‌های آسیب‌پذیر ممکن است کمک‌های بیشتری دریافت کنند.

شما ممکن است واجد شرایط دریافت باشید اگر:

  • حداقل به مدت ۶ ماه نزد کمیساریا در عراق ثبت‌نام شده باشید (به استثنای نوزادان).
  • پیش‌تر این کمک نقدی یک‌باره برای بازگشت را دریافت نکرده باشید.
  • اخیراً بازگشت دائمی به سوریه نداشته‌اید.

اگر این معیارها را نداشته باشید، همچنان می‌توانید از فرآیند بازگشت داوطلبانه استفاده کنید؛ با این وجود، واجد شرایط دریافت این کمک نقدی یک‌باره در عراق نخواهید بود، اما ممکن است همچنان برای حمایت‌های احتمالی در خاک سوریه مد نظر قرار گیرید.

نحوه دریافت کمک نقدی بازگشت:نحوه دریافت کمک نقدی بازگشت:

پس از تأیید نهایی فرم VRF توسط کمیساریا، ظرف مدت ۳ روز یک پیامک (SMS) حاوی جزئیات کمک نقدی برای شما ارسال خواهد شد. لطفاً این پیامک را با دقت بخوانید. پیامک شامل موارد زیر است:

  • نام فرد دریافت‌کننده وجه.
  • مبلغ کمک مالی.
  • مکان پیشنهادی نمایندگی زین کش (Zain Cash).
  • مهلت زمانی تعیین‌شده برای دریافت وجه.

شخصی که نام او در پیامک درج شده است، باید پیش از پایان مهلت به نمایندگی زین‌کش مراجعه کند.

اقدامات لازم در نمایندگی زین کش:

  1. پیامک را نشان دهید.
  2. از نماینده بخواهید تا اسکن عنبیه چشم (IRIS) شما را انجام دهد.
  3. همواره تقاضا کنید نتیجه اسکن عنبیه را به شما نشان دهد.

شما می‌توانید وجه نقد خود را از طریق هر یک از نمایندگی‌های زین کش که در طول جلسه مشاوره به شما معرفی شده‌اند دریافت کنید. پیامک ارسال‌شده نزدیک‌ترین شعبه را جهت سهولت کار به شما پیشنهاد می‌کند.

چنانچه با مشکلی مواجه شدید، با خط ویژه کمیساریا در عراق تماس حاصل فرمایید: 0662330304.

کمک‌های نقدی رایگان هستند. نمایندگان زین کش تحت هیچ عنوان نباید کارمزدی از شما کسر کنند؛ کمیساریا تمام هزینه‌های خدمات را پوشش می‌دهد.

پس از ورود به سوریه

اگر از طریق فرایند بازگشت داوطلبانه کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد بازگشته باشید و شماره واتس‌اپ خود را ارائه کرده باشید، ممکن است کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد در سوریه یا سازمان‌های همکار آن، پس از ورود شما برای پیگیری با شما تماس بگیرند.

یادآوری‌های پایانی

لطفاً یک شماره واتس‌اپ فعال ارائه دهید تا در صورت نیاز، کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد یا سازمان‌های همکار آن بتوانند با شما تماس بگیرند.

بازگشت شما داوطلبانه است. تا پیش از خروج می‌توانید در هر زمانی تصمیم خود را تغییر دهید.

اگر تصمیم خود را تغییر دادید، لطفاً فوراً از طریق خط راهنمای کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد در عراق با شماره 0662 330 304 اطلاع دهید.

پس از صدور مجوز خروج، ممکن است مقامات مجدداً برای شما مجوز اقامت صادر نکنند.

پس از خروج دائمی، ممکن است مقامات اجازه ورود مجدد به عراق یا فعال‌سازی دوباره سوابق پناهندگی شما را ندهند.

فرایند رسمی کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد تنها راه دریافت فرم بازگشت داوطلبانه به کشور مبدأ (VRF) است.

فرم بازگشت داوطلبانه به کشور مبدأ پس از بازگشت شما، مدرکی مهم محسوب می‌شود.

برای دریافت حمایت حقوقی، از جمله در مسائل مربوط به حضانت، با سازمان‌های همکار حقوقی کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد تماس بگیرید.