Diferans ant estati refijye ak pèmi rezidans

Pandan ke tèm ‘refijye’ ak ‘migran’ ka sanble, men tou yo gen siyifikasyon diferan epi konfonn yo ka gen konsekans grav sou lavi ak sekirite refijye yo. Definisyon yo fondamantalman diferan yonn ak lòt, menm jan chak koresponn ak yon seri de dwa ak devwa nan pwòp li yo.

Ki diferans ant ‘refijye’ ak ‘migran’?

Lwa sou refijye brezilyen an (Lwa No 9.474/1997) konsidere yon refijye “nenpòt moun ki kite peyi orijin li akòz laperèz byen fonde pou pèsekisyon pou rezon ras, relijyon, nasyonalite, gwoup sosyal oswa opinyon politik, oswa akòz yon sitiyasyon vyolasyon grav ak toupatou nan dwa moun nan peyi orijin li.” Nan lòt mo, refijye yo se moun ki te fòse kite peyi orijin yo — epi yo pa ka retounen paske lavi yo te an danje oswa pa t ‘kapab egzèse dwa fondamantal moun, tankou sante, edikasyon, libète, sekirite, elatriye.

Nan lòt tèm nan, byenke pa gen okenn definisyon legal nan tèm ‘migran’, migran yo konprann yo dwe moun sa yo ki deplase soti nan abityèl kote yo nan rezidans nan yon peyi oswa menm travèse yon fwontyè entènasyonal, ak pou divès rezon, sitou pou travay, pwoblèm fanmi oswa etid. Migran yo ka retounen nan peyi yo oswa rejyon orijin yo, jeneralman san risk grav pou sekirite yo, epi yo ka toujou konte sou pwoteksyon ak sipò nan Eta orijin yo menm lè yo nan peyi etranje (pa egzanp, atravè sèvis konsila la).

Menm si yo pataje kèk karakteristik komen, refijye yo ak migran yo se gwoup diferan, ki gouvène pa nòm diferan.

Poukisa gen diferans ant refijye ak migran?

Li enpòtan pou diferansye “refijye” ak “migran” pou kenbe klè sou kòz yo ak karaktè mouvman yo, epi asire ke repons yo ak sipò yo apwopriye pou pwofil la nan deplasman ak risk yo te idantifye. Epi, kote sa aplikab, ke dwa espesifik ak pwoteksyon refijye yo asire. Trete definisyon yo kòm sinonim ka fè li enposib pou refijye yo jwenn aksè nan pwoteksyon entènasyonal, ak anpeche idantifikasyon lòt bezwen espesifik ak risk.

Aplikan pou estati refijye, refijye ak migran gen dwa pou jwenn aksè nan sèvis piblik yo ak pwogram pou edikasyon, sante, asistans sosyal, pami lòt moun, epi pou yo travay regilyèman nan Brezil. Sepandan, sèlman aplikan pou estati refijye ak refijye yo garanti dwa a pwoteksyon entènasyonal, ki enplike kèk nan dwa sa yo ak garanti aplike yon fason diferan pou refijye yo ak migran.

Gade tablo ki anba a:

SITIYASYON	REFIJYE	MIGRAN
Lejislasyon an	Pwoteksyon refijye anba Lwa Konvansyon entènasyonal se sitou bay pou nan Konvansyon Nasyonzini an ki gen rapò ak estati sitwayen yo Refijye yo nan 1951, nan Pwotokòl li yo nan 1967, nan Deklarasyon an Cartagena nan 1984. Anplis de sa, refijye yo tou pwoteje pa lòt trete entènasyonal ak enstriman, ki gen ladan yo ki nan dwa moun ak lwa imanitè. Nan Brezil, Lwa Nº. 9.474/1997, ke yo rekonèt kòm “Lwa Brezilyen Refijye a“, se règ espesifik prensipal sou refijye yo. Anplis de sa, refijye yo ak aplikan yo tou pwoteje pa konstitisyon 1988 la ak plizyè lòt règleman brezilyen ki fè fas ak ekonomik, sosyal, kiltirèl, anviwònman an, sivil ak politik.	Migran yo pwoteje pa enstriman ak trete lalwa Konvansyon Entènasyonal pou Dwa Moun ki gen ladan, pa egzanp, Konvansyon Entènasyonal pou Pwoteksyon Dwa Moun Tout Travayè yo Migran ak Manm nan Fanmi yo Sepandan, pa gen okenn trete espesifik entènasyonal oswa enstriman ki defini tèm ‘migran’ oswa konplètman bay dwa ak devwa migran nan nivo mondyal la. Nan Brezil, dwa ak devwa migran yo sitou etabli nan Lwa Nº 13.445/2017, ke yo rekonèt kòm “Lwa Migrasyon Brezilyen“. Anplis de sa, migran yo tou pwoteje pa Konstitisyon 1988 ak lòt règleman divès kalite brezilyen ki fè fas ak dwa ekonomik, sosyal, kiltirèl, anviwònman, sivil ak politik.
Ki pa retounen nan peyi ki gen orijin	Refijye ak aplikan pou estati refijye pa ka retounen nan peyi kote lavi yo ak dwa yo an danje. Sèl eksepsyon se lè yo idantifye ak pwouve ke moun nan reprezante yon risk grav pou sekirite nasyonal oswa lòd piblik nan peyi Brezil.	Posibilite pou retounen yon imigran nan peyi orijin li oswa li reglemante pa lejislasyon nasyonal imigrasyon. Nan peyi Brezil, enstriman sa yo se Lwa Nº 1345/2017 ak Dekrè Nº 9.199/2017.
Ekstradisyon (rann tèt ou, pa Leta brezilyen, nan yon etranje ki envestige, pouswiv oswa kondane pou krim nan yon peyi ki reklame li) [1].	Moun ki rekonèt kòm refijye pa ka ekstrade pou rezon ki gen rapò ak pèsekisyon nan peyi orijin nan. Demann pou rekonesans estati refijye sispann nenpòt pwosesis ekstradisyon, jiskaske yon desizyon final fèt.	Pa gen okenn sispansyon nan pwosesis ekstradisyon pou migran yo. Analiz demann ekstradisyon an depann sèlman sou Tribinal Siprèm lan, ak estati dokimantè moun nan pa entèfere ak desizyon an.
Antre ak admisyon nan teritwa nasyonal la	Konsidere sitiyasyon an eksepsyonèl nan refijye, nenpòt absans oswa fo nan dokiman, viza oswa pèmi antre, bay ke yo jistifye san reta, pa konstitye obstak antre nan teritwa brezilyen. Pwosedi administratif oswa kriminèl akòz antre iregilye dwe sispann epi, si estati refijye konfime, achiv yo.	Migran yo dwe chèche mwayen regilye pou antre nan teritwa brezilyen, ki gen ladan aplike pou yon viza, lè sa nesesè.
Kondisyon ki nesesè pou pwosesis dokimantasyon an	Konsidere sitiyasyon eksepsyonèl refijye yo, pwosesis dokiman an ka kòmanse menm nan absans dokiman ki soti nan peyi orijin lan. Sepandan, li rekòmande pou prezante bay otorite yo, chak fwa sa posib, nenpòt dokiman ki ka sèvi pou pwouve nasyonalite, vyolasyon dwa ak pèsekisyon yo.	Migran an dwe prezante yon seri dokiman pou aplike pou rezidans. Kritè yo ak dokiman yo ki dwe prezante yo ki nan lis sou sit entènèt la Polis Federal. Dokiman ki soti nan peyi orijin lan se yon pati nan dokiman obligatwa yo dwe prezante.
Dat limit pou kòmanse pwosesis dokimantasyon an	Li rekòmande ke ou mande pou rekonesans estati refijye pi vit ke posib apre yo fin rive nan Brezil, men pa gen okenn peryòd maksimòm defini pa lalwa.	Migran an gen yon peryòd maksimòm regilarize apre rive nan Brezil: an jeneral, nan 90 (katrevendis) jou apre li antre. Echèk nan konfòme yo avèk dat limit la ka sijè ak yon amann.
Fleksibilite dokiman yo	Pou fè zak sivil ak enstitisyon piblik oswa prive (tankou maryaj, enskripsyon lekòl ak ouvèti kont labank), refijye yo pa oblije prezante, si yo pa gen, dokiman ki soti nan peyi orijin lan (tankou paspò, Ak de nesans, sètifika kriminèl, elatriye).	Pou fè zak sivil, migran yo dwe, an jeneral, prezante dokiman ki soti nan peyi orijin lan, tankou Ak de nesans,Ak maryaj, paspò ak sètifika kriminèl.
Revalidasyon diplòm yo	Baze sou lwa refijye brezilyen an, refijye yo gen fasilitasyon pwosesis validasyon diplòm ak lòt sètifika etid. Tou depan de chak inivèsite oswa enstitisyon edikasyonèl, fasilitasyon an ka ranplase pwosesis validasyon pa yon tès oswa travay evalyasyon, egzanp nan tradwi dokiman ak (oswa) egzansyon nan frè a.	Pou migran yo, fasilitasyon sa a pral depann de politik nan chak inivèsite ki ka oswa pa ka gen ladan migran kòm benefisyè nan pwosesis yo. Anplis de sa, pa gen okenn dispozisyon nan Lwa Migrasyon an pou kalite sipò sa a.
Paspò	Refijye yo rekonèt nan Brezil gen dwa pou emisyon yon paspò pa gouvènman brezilyen an. Paspò sa a se souvan ke yo rekonèt kòm “paspò jòn”.	Polis Federal la ka bay paspò a etranje yo, dapre lejislasyon an. Evalyasyon an fèt endividyèlman.
Natiralizasyon (akizisyon nasyonalite brezilyen)	Pou akizisyon an nan nasyonalite brezilyen, dat limit la se 04 (kat) ane soti nan dat la nan demann lan pou rekonesans nan estati refijye. Anplis de sa, pou refijye rekonèt li pa obligatwa pou prezante dokiman ki soti nan peyi orijin lan (tankou sètifika kriminèl dosye) pou rezon natiralizasyon.	Pou moun ki dokimante pa yon rezidans imigrasyon, peryòd 4 ane pou natiralizasyon kòmanse konte soti nan dat la nan jwenn rezidans pou yon peryòd endefini (sa vle di, apre 02 ane yo nan rezidans tanporè nan Brezil ak sou prèv kèk kritè ki etabli nan lejislasyon migrasyon an). Anplis de sa, li nesesè prezante dokiman ki soti nan peyi orijin lan, tankou sètifika dosye kriminèl.
Antre manm fanmi yo nan Brezil	Moun rekonèt kòm refijye gen dwa pou aplike pou yon viza reyinyon fanmi pou manm fanmi yo ka vwayaje nan Brezil. Viza a ka aplike pou pli vit apre rekonesans estati refijye yo. Refijye ki soti nan yon peyi fontyè Brezil pa bezwen aplike pou yon viza.	Moun ki gen yon pèmi rezidans endefini (sa vle di apre 02 ane nan rezidans tanporè nan Brezil) ka aplike pou yon viza reyinyon fanmi pou manm fanmi yo. Migran ki soti nan yon peyi fontyè Brezil pa bezwen aplike pou yon viza.
Etabli fanmi an nan Brezil	Manm fanmi moun rekonèt kòm refijye ka mande pou rete nan Brezil, swa pa aplike pou rezidans nan bi pou reyinyon fanmi oswa pa mande yon ekstansyon nan refijye estati a. Pou refijye yo, lis manm fanmi ki ka benefisye de ekstansyon an se plis laj pase pou migran, konsidere yon liy kolateral jiska katriyèm degre ak fanmi pa afinite.	Migran ki gen yon pèmi rezidans endefini (apre 2 ane nan pèmi rezidans tanporè) ka aplike pou pèmi rezidans nan bi pou reyinyon fanmi manm fanmi yo ki te deja rive nan Brezil. Lis manm fanmi ki ka benefisye se pi kout ki gen ladan mari oswa madanm, asandan, desandan ak lòt fanmi jiska dezyèm degre.
Dokiman Idantifikasyon	Aplikan pou rekonesans estati refijye resevwa yon Dokiman Enskripsyon Migrasyon Nasyonal Pwovizwa (DPRNM), ki se dokiman pwovizwa epi yo dwe renouvle chak ane annatandan desizyon final sou aplikasyon pou rekonesans estati refijye a. Moun ki rekonèt kòm refijye yo pral resevwa Kat Enskripsyon Migrasyon Nasyonal (CRNM), ki deja gen validite otomatik pou yon peryòd endefini.	Migran ki aplike pou yon rezidans sou rezon imanitè resevwa yon Kat Enskripsyon Migrasyon Nasyonal (CRNM) valab pou 2 zan epi yo ka renouvle pou yon peryòd endefini si kondisyon adisyonèl ki prevwa nan lejislasyon migrasyon an satisfè.
Tan pou preparasyon	Emisyon Protocolo de Refúgio (Pwotokòl Refij) a se imedya ak garanti estati regilye nan Brezil. Sepandan, lwa refijye brezilyen an pa etabli yon dat limit pou fini pwosesis rekonesans estati refijye. O CONARE te akselere ak senplifye pwosedi pou sèten pwofil oswa nasyonalite.	Lwa Migrasyon an pa fikse yon dat limit pou fini Rejis Migrasyon Nasyonal la. Si tout kritè yo satisfè epi si dokiman ki nesesè yo byen prezante bay Lapolis Federal, enskripsyon an ak emisyon nan dokiman an yo fèt imedyatman nan la Polis Federal.
Otorizasyon vwayaj	Moun k ap mande estati refijye a dwe fè konnen CONARE vwayaje aletranje, pou asire kontinwite pwosesis la avan ke li retounen nan Brezil. Moun ki refijye a ka vwayaje aletranje, san yon kominikasyon ofisyèl oswa otorizasyon Gouvènman brezilyen an, osi lontan ke li itilize Paspò gouvènman brezilyen an bay pou Etranje (paspò jòn). Gen sepandan twa sitiyasyon kote yo dwe mande yon otorizasyon vwayaj: (1) Lè vwayaj la se nan peyi orijin ou; (2) Lè vwayaj la, nan nenpòt destinasyon, dire plis pase 12 (douz) mwa; (3) Lè ou itilize paspò peyi nasyonalite w lan. Epitou, sòti a ak rantre nan teritwa brezilyen an dwe toujou fèt regilyèman, atravè kontwòl migrasyon ofisyèl yo.	Lwa sou Migrasyon an pa mande pou yon aplikasyon pou otorizasyon oswa kominikasyon nan vwayaj pou imigran ki abite nan Brezil Sepandan, pou migran an kenbe estati legal nan Brezil, gen kèk kondisyon ki prevwa nan lejislasyon an: (1) moun nan dwe kite epi rantre nan teritwa brezilyen sou yon baz regilye, atravè kontwòl migrasyon ofisyèl; (2) gen yon dokiman vwayaj; (3) gen yon MRI valab; (4) si li rete andeyò teritwa brezilyen an pou plis pase 90 jou nan yon peryòd 1 ane, li pa ka chanje estati li pou rezidan pèmanan.

[1]Sous: https://www.gov.br/mj/pt-br/assuntos/sua-protecao/cooperacao-internacional/extradicao